ग्रामीण भागातील शेतकरी आज विविध पिकांच्या प्रयोगातून शाश्वत उत्पन्नाचा शोध घेत आहेत. पारंपरिक शेतीतील अनिश्चितता, हवामानातील बदल, बाजारातील चढ-उतार यामुळे शेतकऱ्यांना स्थिर उत्पन्न मिळवणे कठीण झाले आहे. अशा परिस्थितीत आवळा हे फळ शेतकऱ्यांसाठी आशेचा किरण ठरत आहे. औषधी गुणधर्म, प्रक्रिया उद्योगातील मागणी आणि दीर्घकालीन टिकाऊपणा यामुळे आवळा आज शाश्वत उत्पन्नाचा स्रोत म्हणून ओळखला जात आहे. […]
गावातील सांडपाण्याचा योग्य वापर करून पर्यावरणपूरक उपक्रम राबविण्याचे उत्तम उदाहरण अलीकडेच सोलापूर जिल्ह्यातील हराळवाडी गावात पाहायला मिळाले. गावातील सांडपाणी वाया न घालवता त्यावर ४० फळझाडांची लागवड करण्यात आली असून हा प्रयोग शेतकरी व ग्रामस्थांसाठी प्रेरणादायी ठरत आहे. सांडपाण्याचा उपयोग सोलापूर जिल्ह्यातील हराळवाडी गावातील घरगुती वापरातून निर्माण होणारे सांडपाणी पूर्वी नाल्यांतून वाहून जात असे. त्यामुळे दुर्गंधी, […]
ग्रामीण जीवनातील सुगंधी क्रांतीशिंदे दांपत्याचे आयुष्य एकेकाळी साध्या शेतीवर अवलंबून होते. पारंपरिक पिकांमधून मिळणाऱ्या उत्पन्नावर घर चालवणे कठीण होत होते. मात्र, त्यांनी नव्या विचाराने मोगऱ्याची लागवड सुरू केली आणि त्यातून त्यांच्या आयुष्यात सुखाचा बहर आला. मोगऱ्याच्या फुलांचा सुगंध केवळ त्यांच्या शेतातच नाही, तर त्यांच्या जीवनातही आनंदाची झुळूक घेऊन आला. आज त्यांच्या गावात शिंदे दांपत्याचे नाव […]
कृषी क्षेत्रात पिकानंतर उरलेले अवशेष – म्हणजेच काडीकचरा, पेंढा, पानं, मुळे, शेंगा, गवत इत्यादी – हे शेतकऱ्यांसाठी मोठे आव्हान ठरते. अनेकदा शेतकरी या अवशेषांना जाळून टाकतात, ज्यामुळे जमिनीतील सेंद्रिय घटक नष्ट होतात, हवेचे प्रदूषण वाढते आणि पर्यावरणावर गंभीर परिणाम होतो. परंतु योग्य व्यवस्थापन केल्यास हेच अवशेष शेतकऱ्यांसाठी ‘सोनं’ ठरू शकतात. पर्यावरणीय परिणाम पिकातील अवशेष जाळल्याने […]
महाराष्ट्रातील शेतकऱ्यांसाठी दिलासा देणारी मोठी बातमी म्हणजे भाऊसाहेब फुंडकर फळबाग योजनेसाठी राज्य सरकारने आणखी ४३ कोटी रुपयांचा निधी मंजूर केला आहे. या निर्णयामुळे फळबाग लागवडीसाठी इच्छुक शेतकऱ्यांना आर्थिक मदत मिळणार असून, ग्रामीण अर्थव्यवस्थेला नवा आधार मिळेल. कृषी क्षेत्रातील उत्पादनवाढ, शेतकऱ्यांचे उत्पन्न वाढवणे आणि रोजगारनिर्मिती हे या योजनेचे प्रमुख उद्दिष्ट आहे. शेतकऱ्यांना दिलासा भाऊसाहेब फुंडकर फळबाग […]
रेशीम उद्योग हा ग्रामीण अर्थव्यवस्थेचा एक महत्त्वाचा आधारस्तंभ मानला जातो. महाराष्ट्रासह देशभरातील अनेक शेतकरी रेशीम कीटक पालन करून आपला उदरनिर्वाह करतात. मात्र, या कीटकांवर विविध प्रकारचे रोग आढळतात आणि योग्य व्यवस्थापन न केल्यास संपूर्ण उत्पादनावर परिणाम होतो. त्यामुळे शेतकऱ्यांनी रोगांची लक्षणे, कारणे आणि प्रतिबंधात्मक उपाय यांची माहिती ठेवणे अत्यावश्यक आहे. रोगांचे प्रकार आणि लक्षणे रेशीम […]
कांदा हा महाराष्ट्रातील शेतकऱ्यांसाठी जीवनरेखा मानला जातो. देशांतर्गत तसेच आंतरराष्ट्रीय बाजारपेठेत कांद्याला प्रचंड मागणी असते. मात्र, कांद्याचे बीजोत्पादन हे अत्यंत कौशल्यपूर्ण व जोखमीचे काम आहे. योग्य हवामान, जमिनीची निवड, पिकांची फेरपालट, तसेच पूरक पिकांची जोड यामुळेच बीजोत्पादन यशस्वी होते. यामध्ये उन्हाळी भुईमुगाचा समावेश केल्यास शेतकऱ्यांना दुहेरी फायदा मिळतो—कांद्याचे दर्जेदार बीज तयार होते आणि भुईमुगामुळे जमिनीची […]
उन्हाळा हा केवळ माणसांसाठीच नव्हे तर जनावरांसाठीही कठीण काळ ठरतो. तापमान वाढल्यामुळे जनावरांच्या शरीरातील पाण्याचे प्रमाण कमी होते, भूक मंदावते, दूध उत्पादन घटते आणि रोगप्रतिकारक शक्तीवरही परिणाम होतो. अशा परिस्थितीत शेतकऱ्यांनी जनावरांच्या आहार व्यवस्थापनाकडे विशेष लक्ष देणे आवश्यक आहे. योग्य आहार, पाणीपुरवठा आणि पोषणपूरक उपाययोजना केल्यास उन्हाळ्यातील आव्हाने सहज पेलता येतात. पाणीपुरवठा आणि थंडावा उन्हाळ्यात जनावरांना पुरेशा […]
कोकणातील पारंपरिक शेती व बागायती व्यवसायाला नवा आयाम देत देसाई कुटुंबाने दुग्ध व्यवसायात आदर्श निर्माण केला आहे. ग्रामीण भागातील शेतकऱ्यांना केवळ नारळ, आंबा किंवा भातावर अवलंबून राहावे लागते, अशी धारणा मोडून काढत त्यांनी आधुनिक तंत्रज्ञान, शिस्तबद्ध व्यवस्थापन आणि बाजारपेठेतील मागणी यांचा संगम साधला. आज त्यांच्या दुग्ध व्यवसायामुळे केवळ त्यांच्या गावातच नव्हे तर संपूर्ण कोकणात शेतकऱ्यांना […]
बहुपीक पद्धतीतून वाढविले उत्पन्नाचे स्रोत पहा सविस्तर … प्रस्तावना भारतीय शेतीत पारंपरिक एकपीक पद्धतीला पर्याय म्हणून बहुपीक पद्धतीचा स्वीकार वाढत आहे. शेतकऱ्यांना हवामानातील अनिश्चितता, बाजारातील चढ-उतार आणि जमिनीच्या सुपीकतेतील घट यांचा सामना करावा लागत असताना बहुपीक पद्धती ही एक प्रभावी उपाययोजना ठरत आहे. एका हंगामात विविध पिके घेऊन शेतकरी केवळ जोखीम कमी करत नाहीत, तर […]